از دشواریهای توافق تا ریسک درگیری با ایران؛ تصمیم ترامپ چیست؟
ایران تهدید کرده است در صورت هرگونه حمله آمریکا، تلافی قابلتوجهی انجام خواهد داد و وعده داده کشتیهای جنگی آمریکا را غرق کند، به نیروهای آمریکایی در منطقه حمله کند و تنگه هرمز—گذرگاهی حیاتی برای تأمین نفت جهان—را ببندد. کشورهای حوزه خلیج فارس که ممکن است هدف قرار گیرند، نگران هستند.
به گزارش سایت خبری مدارا: وال استریت ژورنال نوشت: ترامپ در نقطه عطفی قرار دارد که میتواند میراث او را تعریف کند: او میتواند توافقی را امضا کند که برنامه هستهای ایران را مهار کند، یا جنگی را آغاز کند که پیامدهای آن برای ایالات متحده و خاورمیانه به سختی قابل کنترل خواهد بود.
در ادامه این مطلب آمده: ترامپ گفته است که ترجیح میدهد به توافقی سختگیرانه دست یابد که تهران را برای همیشه از توانایی توسعه سلاح هستهای بازدارد، دستاوردی که میتواند تاریخی باشد. اما اگر ترامپ بهجای آن دستور حمله صادر کند، با این امید که ایران را وادار به عقبنشینی یا حتی سرنگونی کند، خطر درگیری بزرگی را میپذیرد که ممکن است سراسر دوران ریاستجمهوریاش را در بر بگیرد.
به گفته مقامها و تحلیلگران، این لحظه تا حد زیادی ساخته و پرداخته خود ترامپ است. او در ژانویه وعده داد از اتفاقات اخیر ایران حمایت کند، اما هیچ مداخلهای از سوی آمریکا صورت نگرفت.
ترامپ سپس مجموعهای از مطالبات را برای تهران مطرح کرد: توقف کامل غنیسازی هستهای، محدودیتهای سختگیرانه بر موشکهای بالستیک، و پایان دادن به حمایت از نیروهای نیابتی منطقهای مانند حماس و حزبالله.
در همین حال، او نیروهای آمریکایی را در نزدیکی ایران تقویت کرد و بزرگترین تمرکز قدرت هوایی آمریکا در خاورمیانه از زمان تهاجم سال ۲۰۰۳ به عراق را گرد آورد.
اگر ایران، که دستیابی به بمب هستهای را انکار میکند، مطالبات ترامپ را رد کند، گزینههای پیش روی رهبر آمریکا از یک حمله محدود اولیه برای تحت فشار قرار دادن تهران جهت امتیازدهی، تا یک کارزار بمباران طولانیمدت است.
ویلبور راس، وزیر بازرگانی در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، گفت تصمیم اخیر دیوان عالی برای رد استفاده ترامپ از تعرفهها ممکن است احتمال حمله آمریکا به ایران را افزایش دهد. او گفت: «فکر نمیکنم او بتواند این شکست را بپذیرد و بعد در قبال ایران عقبنشینی کند.»
ایران تهدید کرده است در صورت هرگونه حمله آمریکا، تلافی قابلتوجهی انجام خواهد داد و وعده داده کشتیهای جنگی آمریکا را غرق کند، به نیروهای آمریکایی در منطقه حمله کند و تنگه هرمز—گذرگاهی حیاتی برای تأمین نفت جهان—را ببندد. کشورهای حوزه خلیج فارس که ممکن است هدف قرار گیرند، نگران هستند.
سوزان مالونی، کارشناس ایران در مؤسسه بروکینگز، گفت ترامپ با «ریسکهای فراوان و گزینههایی نهچندان جذاب» روبهرو است.
با این حال، ترامپ به سوی رویاروییای پیش میرود که میتواند جایگاه او را در تاریخ تا حد زیادی تعیین کند. او بدون درخواست مجوز از کنگره یا ارائه استدلال خود به افکار عمومی آمریکا به این نقطه رسیده است، حتی در حالی که پیشتر جنگهای رؤسایجمهور قبلی در خاورمیانه را مورد انتقاد قرار داده بود.
مقامها گفتند ترامپ پس از آنکه در ماه ژوئن دستور حملات به سه سایت هستهای ایران را صادر کرد و ماه گذشته رهبر ونزوئلا، نیکولاس مادورو، را دستگیر کرد، نسبت به مزایای بهکارگیری قدرت نظامی آمریکا اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کرده است.
به گفته تحلیلگران، این عملیاتها کوتاه و بهطور محدود هدفگیری شده بودند. ترامپ هنوز جنگی گسترده و بالقوه طولانی با دشمنی که قادر است بهشدت پاسخ دهد—از جمله علیه بازارهای نفت و تجارت دریایی—آغاز نکرده است.
ولی نصر، مقام ارشد پیشین آمریکا و کارشناس ایران در دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: «ما هرگز واقعاً ندیدهایم میزان تحمل ترامپ برای پذیرش هزینهها چقدر است.» او افزود رئیسجمهور مأموریتهای نظامیای را ترجیح میدهد که خطر تلفات اندک آمریکایی داشته باشد، مگر اینکه ترامپ مطمئن باشد آمریکا میتواند از همان ابتدا همه توان ایران را از کار بیندازد، خطر بزرگی در آنچه پس از آن میآید وجود دارد.
یک مقام کاخ سفید گفت غریزه ترامپ همواره این است که پیش از توسل به گزینههای دیگر، وارد دیپلماسی شود و به توافق برسد.
در حالی که ترامپ از مداخلات آمریکا با هدف تغییر حکومت در خاورمیانه انتقاد کرده بود، در ژانویه نسبت به این موضع دچار تردید شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از ترامپ خواسته است از این فرصت استفاده کند و پیش از آنکه حکومت، قدرت خود را بازیابد، آن را سرنگون کند. دیگر متحدان آمریکا در منطقه، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس و ترکیه، خواستار احتیاط شدهاند.
تصمیم ترامپ احتمالاً به این بستگی خواهد داشت که آیا حداکثر امتیازاتی که ایران حاضر به ارائه آن است، حداقل مطالبات او را برآورده میکند یا نه.
پس از برگزاری مذاکرات در ژنو، معاون رئیسجمهور جیدی ونس این هفته گفت ایران در رسیدگی به آنچه آمریکا برای دستیابی به توافق ضروری میداند ناکام مانده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه در گفتوگویی با برنامه «مورنینگ جو» در شبکه MS NOW گفت ایران در روزهای آینده پیشنهادی مکتوب و مفصل به آمریکا ارائه خواهد کرد. او ابراز امیدواری کرد که سپس مذاکرات جدی درباره این پیشنهاد آغاز شود.
دولت ترامپ در داخل درباره این موضوع بحث میکند که آیا یک توافق باید فقط برنامه هستهای ایران را در بر بگیرد یا به برنامه موشکی و نیروهای نیابتی آن نیز گسترش یابد؛ موضوعی که به گفته مقامهای آمریکایی و خاورمیانهای مطلع از رایزنیها، محل اختلاف است.
برخی از این مقامها گفتند توافقی که تنها به فعالیتهای هستهای ایران محدود شود، یک پیروزی برای تهران خواهد بود.
ایران تاکنون هیچ تمایلی برای نرم کردن موضع سختگیرانه مذاکرهای خود که طی دو دهه گذشته حفظ کرده نشان نداده است؛ این موضع علیرغم تهدیدهای نظامی غرب، تحریمهای سنگین و درگیریهای مسلحانه با اسرائیل و آمریکا که خسارات قابلتوجهی به برنامه هستهای و توان نظامی آن وارد کردهاند، تغییر نکرده است.
تهران بارها گفته است هرگز از برنامه غنیسازی اورانیوم خود دست نخواهد کشید. همچنین تاکنون از گفتوگو با آمریکا درباره محدود کردن برنامه موشکهای بالستیک خود خودداری کرده است؛ برنامهای که مدتها برای جبران ضعف نیروی هواییاش به آن تکیه داشته است.
تهران همچنین اصرار دارد که هرگونه امتیازدهی باید با کاهش قابلتوجه تحریمهای آمریکا برای کمک به اقتصاد آسیبدیدهاش همراه باشد.
اریک بروئر، مقام پیشین کاخ سفید که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ روی پرونده ایران کار میکرد، گفت: «ترامپ—خواه عمدی یا غیرعمدی—در اینجا مقداری انعطاف برای خود ایجاد کرده است.»
آمریکا سال گذشته پیشنهاد داده بود که ایران برنامه هستهای غیرنظامی خود را حفظ کند. اورانیوم با غنای پایین توسط یک کنسرسیوم بینالمللی خارج از کشور که واشنگتن آن را سازماندهی و نظارت میکند، به تهران تأمین شود.
ایده تأمین سوخت برای ایران طی سالها در مذاکرات مطرح بوده است، اما ایران حذف برنامه بومی غنیسازی اورانیوم و وابستگی به منابع خارجی برای سوخت هستهای را رد کرده است.
اخبار مرتبط:
