فولاد خوزستان در آیینه ناترازی انرژی؛ تحلیلی بر کاهش تولید و فروش فولاد خوزستان در شهریورماه

گزارش‌های رسمی اخیر از عملکرد فولاد خوزستان در شهریورماه، از افت هفت‌درصدی تولید و هم‌زمان رشد ۳۵‌درصدی درآمد آن خبر می‌دهند؛ ترکیبی که در نگاه نخست ممکن است نشانه‌ی «تورم‌محوری درآمد» تلقی شود. اما تحلیل علمی و دقیق‌تر ساختار تولید در فولاد خوزستان نشان می‌دهد این کاهش تولید و فروش، نه محصول مدیریت و سیاست‌های داخلی شرکت، بلکه نتیجه‌ی مستقیم ناترازی انرژی، اختلال در زنجیره تأمین و از‌دست‌رفتن مزیت‌های زیرساختی است؛ مسائلی که نه فقط فولاد خوزستان، بلکه کل صنعت فولاد ایران را درگیر کرده‌اند.
در سه‌ماهه‌ی تابستان، محدودیت مصرف برق و گاز در ساعات اوج مصرف، بیش از ۴۰ روز از ظرفیت عملیاتی واحدهای فولادسازی کشور را از مدار خارج کرد. فولاد خوزستان نیز، که در مدار پیوسته‌ی تولید قرار دارد، بخشی از تولید مذاب و اسفنجی خود را ناگزیر متوقف کرد. برآوردها نشان می‌دهد در همین بازه، بین ۶۰ تا ۷۵ هزار تن تولید بالقوه از دست رفته است؛ ظرفیتی که در شرایط تأمین پایدار انرژی، می‌توانست به رشد واقعی فروش و سود تبدیل شود.
در کنار این، هزینه انرژی و مواد اولیه نیز جهش بی‌سابقه‌ای داشت. طبق داده‌های مالی سال ۱۴۰۳، بهای تمام‌شده انرژی (گاز و برق) شرکت بیش از ۳۰ درصد رشد کرد؛ درحالی‌که نرخ تسعیر ارز نیما، درآمد صادراتی را محدود نگاه داشت. نتیجه این بود که حتی با رشد اسمی فروش، حاشیه سود ناخالص فخوز کاهش یافت.
با این‌حال، فولاد خوزستان نشان داده است که در چنین محیطی، از مسیر انفعال عبور کرده و به سمت بازسازی مزیت‌ها پیش رفته است. سرمایه‌گذاری در نیروگاه خلیج‌فارس برای تأمین برق پایدار، طرح‌های بازچرخانی آب و پروژه‌های بهره‌وری انرژی در واحدهای احیا، یکپارچه سازی زنجیره مواد اولیه تا تولید و فروش، نمونه‌هایی از این پاسخ فعال‌اند. شرکت با این اقدامات نه‌تنها ریسک توقف تولید را کاهش داده، بلکه به‌تدریج زیرساخت‌های خوداتکایی را بنا می‌کند.
در نگاه استراتژیک، مسئله فولاد خوزستان دیگر صرفاً «تولید بیشتر» نیست، بلکه پایداری تولید در محیط ناپایدار است. حفظ رتبه نخست صادرات، تثبیت جایگاه در بورس کالا و استمرار پروژه‌های توسعه‌ای (زمزم۳ و شادگان) نشان می‌دهد این بنگاه صنعتی در برابر ناترازی‌های ملی، رویکرد بقا و پیشرفت هم‌زمان را برگزیده است.
به‌بیان روشن‌تر، کاهش نسبی تولید در شهریور، محصول مدیریتی نبود، بلکه هزینه‌ی ساختار انرژی کشور است. اما همین تجربه، ضرورت گذار به مرحله‌ای تازه از حکمرانی صنعتی را آشکار می‌کند؛ جایی که بنگاه‌های بزرگ مانند فولاد خوزستان، به‌جای انتظار برای اصلاح کلان، خود پیشگام «تضمین انرژی، آب و مواد اولیه» می‌شوند. و این، دقیقاً همان مسیری است که فولاد خوزستان پیش گرفته است.