معادن ایران در چه وضعیتی به سر میبرند؟
معادن ایران با وجود ظرفیتها و قابلیتهای بیشماری که دارند، هنوز به مرحله توسعه یافتگی نرسیدهاند.
به گزارش گروه اقتصادی سایت خبری مدارا؛ محمد قهرمانی کوشان–توسعه معادن در ایران هنوز در دست کار است. با این حال این کشور یکی از مهمترین دارندگان مواد معدنی در جهان است. ایران با داشتن ۶۸ نوع ماده معدنی، ۳۷ میلیارد تن ذخایر اثبات شده و بیش از ۵۷ میلیارد تن ذخایر بالقوه به ارزش ۷۷۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۴ در میان ۱۵ کشور بزرگ غنی از مواد معدنی قرار دارد. استخراج مواد معدنی تنها ۰٫۶ درصد در تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور نقش دارد. با افزودن نقش سایر صنایع مرتبط با معدن، این رقم فقط به چهار درصد افزایش مییابد.عوامل بسیاری در این امر مؤثر بودهاند، از جمله عدم وجود زیرساختهای مناسب، موانع قانونی، مشکلات اکتشاف و کنترل دولت.
مهمترین معادن ایران شامل زغالسنگ، مواد معدنی فلزی، شن و ماسه، مواد معدنی شیمیایی و نمک است. بیشترین معادن فعال ایران در استان خراسان قرار دارند. دیگر ذخایر بزرگ ایران که عمدتاً توسعه نیافتهاند عبارتند از: روی (بزرگترین جهان)، مس (نهمین ذخایر بزرگ جهان در سال ۲۰۱۱، به گفته مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران)، آهن (دوازدهمین جهان در سال ۲۰۱۳، بر اساس گزارشهای سازمان زمینشناسی آمریکا)و سرب (یازدهمین بزرگترین جهان). ایران با تقریباً ۱٪ از جمعیت جهان بیش از ۷٪ از کل ذخایر معدنی جهان را در اختیار دارد.
بر پایه برآوردها ایران رتبه نخست گاز طبیعی با ۱۸٫۳٪ گاز جهان و رتبه سوم نفت جهان با ۱۵۸٫۷ میلیارد بشکه نفت شامل ۹٫۳٪ نفت جهان که عمر آنها بیشتر از صد سال برآورد میشود، است. همچنین ایران ۷٪ معادن جهان را دارد.
اکثر معادن ایران محوطه باز و در کلاس جهانی هستند. مانند معدن مس سرچشمه با ۱٫۲ میلیارد تن با گرید ۰٫۷٪، معدن روی انگوران با ذخیره باقیمانده ۹ میلیون تن با گرید ۳۵٪، معدن روی مراغه با ۱۶۰ میلیون تن گرید ۲٪، معدن سنگ آهن سنگان با ذخیره ۱٫۲ میلیارد تن (رتبه نهم جهان) و معدن گل گهر سیرجان با ۱ میلیارد تن (رتبه دهم جهان).
به گفته متخصصان بخش معدن، ايران در منطقهاي واقع شده كه كشورهاي اطراف آن مانند تركيه، عربستان و كشورهاي حوزه خليج فارس باتوجه به آهنگ رشد و توسعه اقتصادي به منابع معدني نياز دارند و اين در حالي است كه اين كشورها از نظر ذخاير معدني بسيار فقير هستند، حتي اين كشورها در صنايعي مانند فولاد سرمايه گذاري هم كردهاند اما مواد اوليه آنها وارداتي است و ايران مي تواند منبع خوبي براي تأمين نيازهاي اين كشورها كه به سرعت در حال افزايش است، محسوب شود.
اين متخصصان معتقدند ايران با 18 درصد منابع گاز و 9 درصد منابع نفت در بين كشورهاي معدني دنيا موقعيت منحصر به فردي براي تأمين انرژي فعاليت هاي معدني بهخصوص در فرآوري و فلزات دارد و قيمت انرژي در ايران باتوجه به منابع عمده تا50 درصد قيمت جهاني است و اين موقعيت شرايطي را فراهم ميكند كه شركت هاي بزرگ كل عمليات مرتبط با معدن را از استخراج، صنايع توليد فلزات به خصوص فولاد در ايران با قيمت تمام شده مناسب انجام دهند و به بازارهاي نزديك منطقه صادر كنند.
به اعتقاد كارشناسان ايران، از نظر حجم ذخاير قطعي و بالقوه، وجود زيربناهاي مناسب، وجود بازار مناسب مصرف در ايران و كشورهاي منطقه، قيمت مناسب انرژي، دسترسي به آب هاي آزاد و نيروي انساني متخصص و تحصيلكرده بخش معدن به عنوان يكي از كشورهاي بسيار شاخص براي سرمايهگذاري شركت هاي بزرگ معدني شناخته مي شود و در يك جمله ايران در آينده بهشت سرمايهگذاري معدني و دروازه معادن غرب آسيا شناخته خواهد شد.
بنابه گفته محققان، ايران از نظر ذخائر مس، سرب، روي، گنبد نمك (شامل ذخائر نمك، گچ، گوگرد، آهن، مس، اورانيوم)، درياچه نمك ( شامل ذخائر سولفات، سديم، پتاس، منيزيم، ليتيوم)، ذخاير گچ، فولاد، آلومينيوم و سنگ هاي تزييني در صدر برترين ها كشورهاي جهان است.
به گفته مسئولان، كشور ايران با توجه به ظرفيت معدني از 70 سال قبل اولين كشوري بود كه تدريس رشته معدن و زمين شناسي را در بين كشورهاي منطقه آغاز كرد و در زمان حاضر مهندس و تكنسين هاي بسياري در رشته هاي معدن، متالورژي و كارشناس زمين شناسي تربيت كرده است.
اين در حالي است كه در ساير كشورهاي منطقه چنين ظرفيتي وجود ندارد. توسعه بخش معدن نیازمند حضور شرکتهای قدرتمند در حوزه سرمایه گذاری است تا سرمایه لازم جهت تحقق این هدف را تامین شود.
اخبار مرتبط:
