_ با توجه به تقویت شدن مباحثی مثل اینترنت امن و محدودسازی فضای مجازی در دولت سیزدهم و پیشبرد سیاستها و طرحهایی مثل طرح صیانت از طرف مجلس یازدهم، این شائبه مطرح شده که ایران و روسیه قرار است همکاریهای تازهای را در حوزه فناوری اطلاعات دنبال کنند و ایران از این کشور برای سیاستهای تازه خود در حوزه اینترنت کمک بگیرد. از این رو، این فرضیه که الگوی روسی در داخلیسازی اینترنت قرار است به شکل دیگری در ایران پیادهسازی شود، قوت گرفته است.
_ شاهد این قضیه، لایحهای است که از طرف دولت ابراهیم رئیسی اوایل ماه گذشته با عنوان «لایحه موافقتنامه همکاری جمهوری اسلامی ایران و دولت فدرال روسیه در حوزه امنیت ملی اطلاعات» به مجلس تقدیم شد. در این موافقتنامه به همکاریهای امنیتی، تبادل اطلاعات و امکان سرمایهگذاری در زیرساختهای اطلاعاتی در حوزه IT اشاره شده است.
_ بعد از سفر وزیر ارتباطات به روسیه و در خلال مذاکرات، صحبتها و خبرهای غیررسمی از مذاکرات مقامات و سیاستگذاران اینترنت در ایران با مقامات «روس کام نازور» منتشر شد. خبرهایی که البته با جزئیات همراه نبود، اما با توجه به کارویژه نهاد «روس کامنازور» که در حوزه فیلترینگ و محدودسازی است، این شائبه تقویت شده است که روسیه در حال انتقال تجربیات خود در حوزه اینترنت به ایران است. در هفتههای گذشته بحث safe search یا همان قفل کودک بسیار خبرساز و واکنشبرانگیز شد. هرچند که وزیر ارتباطات توضیح داد که این اتفاق صرفا برای جلوگیری از دسترسی به محتواهای غیراخلاقی و خشونتآمیز بوده است، اما آنچه که اتفاق افتاد دسترسی کلیه شهروندان ایرانی به محتواهای اینترنتی در سطح کودک قرار گرفت که تنها شامل محتواهای غیراخلاقی نمیشد، بلکه هر آنچه در زمینههای علمی، پژوهشی و… که برای کودکان هم مناسب تعریف نمیشود، از دسترس خارج شد.
_ کنار این اقدام موضوع طرح صیانت نزدیک به یکسال است که در مجلس در دستور کار است و با وجود مخالفتهای بسیار و هشدارهایی که نسبت به تبعات آن برای اقتصاد، کسب و کارها و مردم داده شده، همچنان روی میز بهارستاننشینان قرار دارد. البته برخی نمایندگان هم حتی نسبت به عواقب این طرح هشدار دادند. جلال رشیدیکوچی، در اظهارنظری گفته بود که خیلیها حاضر به پذیرش مسئولیت تصویب طرح صیانت نیستند و میخواهند همچنان توپ در زمین مجلس بماند و اگر تبعاتی دارد که قطعا دارد و آحاد مردم هم از این موضوع نگران هستند، به نمایندگان بازگردد.
_ با این وجود آنچه تحت عنوان «اینترنت امن» از زمان روی کار آمدن دولت سیزدهم در فضای کلی دولت مطرح شده بود، به شیوههای مختلف در دستور کار قرار دارد و حالا به نظر میرسد که قرار است تجربههای بینالمللی در عرصه محدودسازی از جمله تجربه چین و روسیه به ایران راه پیدا کند. هر چند که تجربه چین با روسیه تا حدودی با یکدیگر متفاوت است. روسیه تا حدی به شرکتهای خارج از مرزهای خود در حوزه ICT وابستگی دارد، اما در مورد چین اینگونه نیست. در هر حال این پرسش کلیدی مطرح است که آیا تجربه فیلترینگ و محدودسازی اینترنت در ابعاد مختلف که در روسیه و چین اعمال شده در ایران هم قابل تعمیم است و آیا اساسا آنچه آنها تحت عنوان اینترنت ملی، جدا از روندهای جهانی به دنبال آن هستند، در ایران قابلیت اجرا دارد یا خیر؟
