این همکاری تازه نخستین نشانه عملی از تلاش برای ترمیم شکاف عمیق میان عربستان و امارات بر سر آینده یمن است؛ اختلافی که به روابط دو کشور آسیب زده بود. با این حال، به نظر می‌رسد پیشروی نیروهای انصارالله در مناطق مختلف یمن و نگرانی فزاینده رهبران کشورهای رقیب در حاشیه خلیج زمینه را برای نزدیک‌شدن دوباره ریاض و ابوظبی فراهم کرده است.
عربستان سعودی هر روز با حملات پهپادی و موشکی روبه‌روست و در حفظ شرایط عادی در کشور با دشواری دست‌وپنجه نرم می‌کند. حملات نیروهای انصارالله فعالیت فرودگاه‌های عربستان را مختل کرده و برخی زیرساخت‌های انرژی این کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
نیروهای جنوبی یمن، به‌ویژه نیروهای موسوم به «تیپ‌های غول‌آسا»، پیش‌تر از سوی امارات آموزش می‌دیدند و منابع مالی خود را نیز از این کشور دریافت می‌کردند. این نیروها یکی از مؤثرترین بخش‌های ائتلاف نظامی مخالف انصارالله به شمار می‌روند؛ ائتلافی که از گروه‌های مختلف تشکیل شده و از انسجام چندانی برخوردار نیست. با این حال، امارات در ماه ژانویه عملیات خود در داخل یمن را متوقف کرد و در پی آن، جریان تأمین مالی نیروهای تحت حمایت خود را نیز قطع کرد.
اختلاف بر سر جدایی جنوب یمن ادامه دارد
عربستان و امارات هنوز به درخواست جدایی‌طلبان جنوب یمن برای برگزاری همه‌پرسی استقلال پاسخی نداده‌اند. برگزاری چنین همه‌پرسی‌ای می‌تواند به جدایی دوباره شمال و جنوب یمن و بازگشت به مرزهای پیش از اتحاد دو بخش در سال ۱۹۹۰ منجر شود؛ زمانی که یمن شمالی و یمن جنوبی دو کشور مستقل بودند.
شورای انتقالی جنوب یمن که خواهان استقلال جنوب است، تاکنون با اعزام نیروهایش به مناطق خارج از مرزهای یمن جنوبی پیشین برای جنگ با انصارالله موافقت نکرده است. با این حال، موافقت رسمی عربستان با برگزاری همه‌پرسی استقلال می‌تواند راه را برای تغییر این موضع هموار کند.
دولت یمن که از سوی سازمان ملل به رسمیت شناخته می‌شود و در عدن مستقر است، هفته گذشته از آغاز عملیات نظامی برای بیرون راندن نیروهای انصارالله از صنعا خبر داد. با این حال، این عملیات تاکنون پیشرفت چندانی نداشته و دستاوردهای نیروهای دولتی به پیشروی‌های محدودی در اطراف منطقه مَجزر، نزدیک مأرب، و تنگه باب‌المندب محدود مانده است.
در همین حال، عیدروس الزبیدی، رهبر شورای انتقالی جنوب، هنوز با مقام‌های سعودی تماس مستقیمی نداشته است. او در ژانویه به ابوظبی گریخت؛ پس از آنکه تلاش شورای انتقالی برای تسلط بر مناطق جنوبی ناکام ماند. این شورا قصد داشت طی دو سال آینده همه‌پرسی استقلال برگزار کند.
در واکنش به این تحولات، عربستان محموله‌های تسلیحاتی امارات برای نیروهای شورای انتقالی جنوب را هدف حمله هوایی قرار داد. پس از این حمله، امارات اعلام کرد که به مشارکت خود در جنگ یمن پایان می‌دهد. در مقابل، دولت مورد حمایت عربستان نیز اعلام کرد که عیدروس الزبیدی را به اتهام خیانت تحت پیگرد قرار خواهد داد.
نگرانی امارات از پیشروی نیروهای انصارالله
گاردین گزارش داد مقام‌های اماراتی نسبت به تحولات جنگ یمن و پیشروی نیروهای انصارالله به‌شدت نگران‌اند. این نیروها با وجود تلفات سنگینی که در جنگ متحمل شده‌اند، همچنان در پی تصرف تعز و مأرب هستند؛ دو شهری که خارج از محدوده یمن جنوبی پیشین قرار دارند و همچنان در اختیار نیروهای مخالف انصارالله‌اند.
در همین حال، روز جمعه دو موشک نیروهای انصارالله به فرودگاه عدن اصابت کرد؛ آن هم در شرایطی که یک هواپیمای مسافربری در آستانه برخاستن از باند بود. این حمله تلفاتی در پی نداشت، اما موشک‌ها در فاصله‌ای نزدیک به هواپیما و باند فرودگاه فرود آمدند.
معمر الاریانی، وزیر اطلاع‌رسانی یمن، اعلام کرد موشک‌ها حدود ۵۰۰ متر با هواپیمای شرکت هواپیمایی یمن فاصله داشتند و محل اصابت آن‌ها نیز حدود ۱۰۰ متر از نقطه میانی باند فرودگاه دور بود.
حمله به فرودگاه عدن یک روز پس از حمله نیروهای انصارالله به کاخ ریاست‌جمهوری در این شهر انجام شد؛ حمله‌ای که به کشته‌شدن دست‌کم پنج نفر و زخمی‌شدن ۱۶ نفر دیگر انجامید.
مصر از آمادگی برای دفاع از عربستان خبر داد
همچنین در پی این تحولات عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، از برگزاری نشست اضطراری پارلمان برای بررسی اعطای مجوزهای لازم به ارتش این کشور برای دفاع از عربستان سعودی خبر داد. او تأکید کرد که مصر قصد ورود به عملیات تهاجمی را ندارد و هرگونه مداخله نظامی احتمالی این کشور، صرفاً با هدف دفاع از عربستان خواهد بود.
درخواست عربستان از انگلیس برای کمک نظامی بیشتر
در انگلیس نیز رایزنی‌ها درباره درخواست عربستان برای دریافت کمک‌های نظامی بیشتر ادامه دارد. لندن در همین چارچوب، یک فروند هواپیمای سوخت‌رسان وویجر متعلق به نیروی هوایی سلطنتی را به منطقه اعزام کرده است. با این حال، دیپلمات‌های منطقه‌ای معتقدند انگلیس باید حمایت نظامی بیشتری از ریاض به عمل آورد.
در عین حال، این نگرانی نیز وجود دارد که عربستان برای مقابله با تهدیدهای پیش‌رو، هماهنگی نزدیک‌تری با دیگر کشورهای حاشیه خلیج از جمله عمان و قطر، داشته باشد.
در انگلیس، حمایت از کارزار هوایی عربستان در یمن و پیامدهای حقوقی آن نیز به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده است؛ به‌ویژه با توجه به سابقه حمایت تسلیحاتی و نظامی لندن از ریاض در جریان حملات هوایی سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶. اکنون این پرسش مطرح است که آیا انگلیس می‌تواند بدون قیدوشرط از عملیات نظامی عربستان حمایت کند، بی‌آنکه مسئولیت‌های حقوقی ناشی از این حمایت را در نظر بگیرد.
دادگاه تجدیدنظر انگلیس در سال ۲۰۱۹ حکم داد که دولت این کشور در صدور مجوز صادرات تسلیحات به عربستان، در ارتباط با حملات هوایی این کشور به یمن در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶، قانون را رعایت نکرده است. سازمان «کارزار علیه تجارت تسلیحات» نیز در آن زمان دولت انگلیس را به کوتاهی در ارزیابی احتمال نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه از سوی عربستان متهم کرد. در پی این انتقادها، دولت انگلیس ناچار شد روند بررسی و صدور مجوز صادرات تسلیحات را بازنگری کند.
عربستان می‌گوید از آن زمان، شیوه‌های عملیاتی خود را به‌طور چشمگیری تغییر داده است. مقام‌های سعودی همچنین مدعی‌اند اقدامات نظامی این کشور در یمن در چارچوب حق دفاع از خود و بر اساس منشور سازمان ملل متحد انجام می‌شود.
در همین زمینه، شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۵ اکتبر بیانیه‌ای ریاستی تصویب کرد که در آن، حق عربستان برای دفاع از خود مطابق با حقوق بین‌الملل مورد تأکید قرار گرفته است.
دیدگاه شما